GEOGRAFIJA I TOPOGRAFIJA EKONOMSKE REGIJE BiH

Prostor i veličina regije Centralna BiH
Regija CBiH je prirodno, klimatski, zemljopisno, te ekonomski jedinstvena i konzistentna cjelina koja obuhvata 16 međusobno povezanih i integriranih općina, lociranih u dva kantona Federacije BiH (FBiH): Zeničko-dobojski i Srednjobosanski (uzimajući u obzir administrativni aspekt), dok je jedna opština (Teslić) locirana u Republici Srpskoj.

Općine se znatno razlikuju po površini. Dvije su (Usora i Doboj Jug) izrazito male općine, dok četiri općine (Zenica, Zavidovići, Travnik i Teslić) imaju površinu veću od 500 km². Od navedenih, najveća je općina Teslić sa površinom od 846 km².

Cjelokupna regija zauzima površinu od 5.295,91 km², što je 10,34% od ukupne površine BiH.

2 – Regija Centralna  Bosna

Profil ekonomske regije Centralna BiH

Geo-strateška lokacija

Geo-strateška pozicija regije je možda najznačajniji faktor za strateški razvoj regije.U kontekstu evropskih integracija i međunarodnih komunikacija, možemo zaključiti da ova regija ima najbolji geo-strateški položaj u BiH.Dio regije je lociran na obalama rijeke Bosne i predstavlja prirodni put koji povezuje centralnu i istočnu Evropu. sa Jadranskim i Mediteranskim morem.

Regija je relativno blizu sarajevu a nije predaleko od autoputa Zagreb-Beograd, koji odgovara međunarodnim standardima.

Regija Centralna BiH je povezana magistralnim putem M17, kolosijekom Šamac-Sarajevo-Ploče.Na dionici Zenica-Doboj, kolosijek je dvostruki.

Relativna blizina Sarajeva osigurava odgovarajuću zračnu vezu sa svim dijelovima svijeta.

Najmanja razdaljina od granica Regije Centralna BiH do autoputa Zagreb-Beograd je 60 km, do Sarajevskog aerodroma 50 km a do Zagrebačkog aerodroma 250 km.

Najveća udaljenost od granica Regije Centralna BiH do autoputa Zagreb-Beograd je 270 km, do sarajevskog aerodroma 175 km a do zagrebačkog aewrodroma 440 km.

Regija Centralna BiH ima izvrstan položaj u široj regiji bivše Jugoslavije, što treba posmatrati kao veliku razvojnu mogućnost.

Pored rijeke Bosne prolazi moderna pruga sa duplim kolosijekom između Zenice i Doboja koja povezuje Evropu sa lukom Ploče i Jadranskim morem.

Kombinovano sa budućim koridirom 5C, mogla bi se značajno povećati perspektiva razvoja regije i pružiti veliki broj razvojnih mogućnosti integrišući regiju u evropsku mrežu putnih komunikacija na adekvatan način.

Prirodni resursi regije CbiH

Teritorija regije CBiH iznosi 5.295,91 km² , od čega je 1.577,77 km² obradivo zemljište .

Šume
Jedan od najznačajnijih prirodnih resursa regije je drvo. Šume pokrivaju više od polovine teritorije  regije CBiH (3.099,29 km2). Stoga bi drvna industrija trebala biti prirodna osnova strateškog razvoja čitave regije. Tipične šume se sastoje od bukve i hrasta u nižim područima i crnogoričnih šuma u višim područjima.

Minerali i rude
Regija, također, ima i značajne  resurse minerala i ruda.
Zalihe Mrkog uglja, procijenjene su na oko 2,3 milijarde tona.
Zalihe Lignita procijenjene su na preko 28,5 miliona tona.
Zalihe Dolomita, procijenjene su na 7 miliona m³ .
Procjenjuje se da se nalazišta Lapora (vapnenca), prostiru na površini od 300 ha, čija dubina još uvijek nije određena.
Zalihe Krečnjaka (tehničkogi kamena), procijenjene su na 10.000.000 m³ .
Zalihe Željezne rude, procijenjuju se na preko 100.000 tona.

Ostalo, u neprocijenjenim količinama, su: granit , kvarc , kamen , građevinski kamen , tehnički kamen , mermer , vapnenac , rudnici gline za proizvodnju cigle i materijale otporne na toplotu, dijabaz , bakar i magnezijum.

Regija CBiH, također, nudi značajne, ali neprocijenjene količine mineralnih i termalnih voda.

Podaci pokazuju da regija CBiH ima značajne depozite raznovrsnih mineralnih resursa, koji predstavljaju osnovu za razvoj većine općina u regiji, posebno ako se uzme u obzir da su nedovoljno iskorišteni ili (u nekim slučajevima) uopće nisu iskorišteni, a koji, uz odgovarajuće mehanizme ekonomske politike zemlje, mogu postati osnova privrednih aktivnosti.

Rijeke
Regija CBiH se smatra bogatom značajnim brojem relativno čistih Rijeka. Kroz regiju protiču Rijeke Vrbas i Bosna koje pripadaju crnomorskom slivu  i preko 30 njihovih pritoka.

Ljudski resursi

Aktivna populacija
Aktivna populacija predstavlja većinu, 67% od ukupne populacije, sa malo više žena nego muškaraca.Generalno, više aktivne populacije je u seoskim područjima nego u gradovima.

Zaposlenost
Zvaničan podatak ja da je u regiji procenat zaposlenosti iznosi 54.57%. U pogledu nivoa obtrazovanja, najviše kvalifikovanih radnika ima srednju školu.

Nezaposlenost
Nezaposlenost je jedan od najvećih problema u regiji i u cijeloj BiH.Zvaničan procenat nezaposlenih u regiji je 45.43%, i veći je  od procenta nezaposlenih u Federaciji BiH.
Nezaopslenost pogađa sve starosne grupe ali prevladava kategorija od 31 do 50 godina. U pogledu obrazovne structure, većina nezaposlenih ima završenu srednju školu.Značajan broj nezaposlenih ima univerzitetsko obrazovanje.

Neto plate
Kao što je ranije spomenuto, stopa nezaposlenosti je vrlo visoka a uz to, neto plate zaposlenih su vrlo niske I značajno  ispod prosjeka u Federaciji BiH.

Obrazovna infrastruktura
U regiji postoje tri nivoa obrazovanja: osnovno, srednje i univerzitetsko obrazovanje. Obrazovne  ustanove su uglavnom državne. U Regiji Centralna BiH radi 136 osnovnih i 45 srednjih škola.Srednja škola nije obavezna. Univerzitetsko obrazovanje je u razvoju.Nedavno je osnovan Univerzitet u Zenici u čijem sastavu rade: Metalurški, Mašinski, Pedagoški fakultet i Islamska pedagoška akademija, Fakultet za mašinski inženjering, Zdravstveni fakultet, Umjetnički fakultet i Metalurški institut.

U Travniku postoje dva univerziteta:
Univerzitet Travnik u državnom vlasaništvu u čijem sastavu rade: Fakultet za management i turizam, Ekonomski fakultet, Fakultet za privrednu logistiku, Grafički fakultet, Fakultet kineziologije, Pravni fakultet,Visoka medicinska škola i Fakultet saobraćaja.

U okviru privatnog Univerziteta Apeiron rade: Fakultet poslovne ekonomije, Fakultet poslovne informatike, Fakultet pravnih nauka, i Zdravstveni fakultet.

Također u regiji postoje 3 odjeljenja fakulteta sz drugih regija: Ekonomski fakultet Sarajevo – odjeljenje u Zenici, Pravni fakultet Sarajevo – odjeljenje u Zenici, kao i Ekonomski fakultet iz Mostara – odjeljenje u Vitezu.

Ipak, blizina drugih univerziteta u BiH (Sarajevo, Banja Luka, Tuzla, Mostar) odsustvo bolje obrazovne infrastructure na regionalnom nivou, ne predstavlja prepreku za obezbjeđenje adekvatnog univerzitetskog obrazovanja za stanovništvo regije.

Duga industrijska tradicija